Aanhoudende pijnklachten; zenuwpijn

Na een borstamputatie of borstsparende operatie waarbij lymfklieren uit het okselgebied zijn verwijderd, kan zenuwpijn optreen. Deze pijn wordt ook wel ‘Post Mastectomie Pijn Syndroom' (PPMS) genoemd,  ‘deafferentatiepijn' of ‘neuropathische pijn'. PPMS komt kort na de operatie bij zeker 50% van de vrouwen voor. Meestal verdwijnt deze pijn na zes maanden vanzelf weer, maar bij ongeveer 30% blijft de pijn aanwezig. De pijn begint doorgaans meteen of kort na de operatie, maar kan ook pas maanden of jaren nadien optreden. Waarom het jaren later nog kan optreden, is niet beken.

Bij de operatie kan de gevoelszenuw worden doorgesneden of beschadigd. Deze loopt door het operatiegebied en is door bloedingen tijdens de operatie moeilijk te zien. Het is dus geen gevolg van slordig opereren. Er hoeft daardoor geen zenuwpijn te ontstaan. Meestal zal de huid van het okselgebied en de achterzijde van de arm doof en onaangenaam aanvoelen bij het aanraken.  Dat is normaal en komt bij 60 tot 70 procent van de behandelde vrouwen voor. Dit dove gevoel kan levenslang blijven.

Bij zenuwpijn ontstaat juist overgevoeligheid in een ongevoelig gebied; dit wordt anesthesia dolorosa genoemd.  Door het langdurig uitzenden van prikkels vanuit de overgevoelige zenuwuiteinden uit het okselgebied naar het ruggenmerg en de hersenen ontstaat centrale sensitisatie: verhoogde gevoeligheid voor pijn. Bij centrale sensitisatie breidt het pijnlijke gebied zich vaak uit. De pijn blíjft aanwezig en kan dus chronisch worden. Door behandeling met medicijnen in een vroeg stadium (binnen drie maanden), wordt waarschijnlijk voorkomen dat centrale sensitisatie optreedt.

 Sommige soorten chemotherapie (bijvoorbeeld met taxanen of vinca alkaloiden) kunnen ook zenuwpijn veroorzaken. Meestal gaat deze zenuwpijn na enige tijd over, maar soms ook niet. De klachten beginnen meestal tijdens de chemotherapie met tintelingen en een dof of slapend gevoel in handen en voeten. Goed slapen is belangrijk, want vermoeidheid verergert de klachten.

Er valt niet te voorspellen wie wel of niet zenuwpijn zal krijgen.  Er is nog weinig onderzoek naar gedaan. Bij een percentage vrouwen gaat de pijn vanzelf over. Bij anderen wordt de zenuwpijn chronisch. Chronische zenuwpijn (langer dan 3 tot 6 maanden achtereen)  is moeilijk te behandelen. Behandeling in een vroeg stadium geeft de beste resultaten.

Hoe herkent u zenuwpijn?

Kenmerkend voor zenuwpijn zijn ongewone pijnsensaties zoals: brandend, schrijnend, zeurend, ‘speldenprikken', stekend of een ‘strakke band'-gevoel om de borstkas en/of bovenarm.

De pijn wordt gevoeld in de huid van de oksel, aan de achterzijde van de bovenarm, aan borstkaswand en aan de schouder van de geopereerde zijde. De grootte van het gebied waarin pijn ervaren wordt varieert per persoon. De zenuwpijn ontstaat meestal kort na de operatie of binnen enkele maanden. De pijn kan variëren van storend tot zeer hevig, constant of wisselend.

De frequentie van de pijn kan constant zijn of variërend. De hevigheid van de pijn kan toenemen bij inspanning, maar ook bij kou en hitte, bij vermoeidheid en bij emotie.

Diagnose

Het stellen van de juiste diagnose moet goed en zorgvuldig gebeuren. Dit is de taak van een pijnspecialist. Zenuwpijn kan vastgesteld worden door andere oorzaken van pijn uit te sluiten. Doordat de kenmerkende pijnsensaties niet reageren op de gebruikelijke pijnstillers, wordt duidelijk dat er sprake is van andere pijn dan pijn die hoort bij een operatie. 

Behandeling

Dé behandeling voor deze vorm van zenuwpijn bestaat (nog) niet. Wat bij de een helpt, werkt bij de ander niet of nauwelijks. Standaard wordt PPMS behandeld met medicijnen en met een TENS-appraat. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de hieronder genoemde

medicijnen werkzaam zijn bij zenuwpijn. Dat zijn middelen die voor andere aandoeningen zijn ontwikkeld, zodat de dosering en de werking bij zenuwpijn niet voldoende bekend zijn.

Voorbeelden zijn:

  • Middelen tegen depressie: Amitriptyline wordt vooral voorgeschreven bij brandende pijn. Hiervan is bekend dat bij zenuwpijn een veel lagere dosis van het antidepressivum nodig is dan bij depressie. Een antidepressivum heeft 3 à 4 weken nodig om effect te kunnen hebben.
  • Middelen tegen epilepsie:zoals Carbamazepine, Fenytoïne en Gabapentine, vooral voorgeschreven bij stekende pijnscheuten.
  • Migrainemiddelen zoals: Clonidine, dat vooral bij tintelingen werkt.

Soms wordt een combinatie van bijvoorbeeld een antidepressivum en een anti-epilepticum voorgeschreven.

Capsaïcine crème in een concentratie van 0.025 tot 0.075% en 3 tot 4 maal per dag toegepast op de huid kan pijnimpulsen verminderen en zeer effectief zijn.

Soms stellen artsen een zenuwblokkade voor. Daarbij wordt een verdovende vloeistof in de aangedane zenuwbaan gespoten of de zenuw wordt "doorgebrand". Het is een riskante behandeling die niet of nauwelijks helpt. Soms werkt het zelfs averechts en is er meer pijn.

Transcutane Elektrische Zenuw Stimulatie (TENS) maakt gebruik van een klein apparaatje met elektrodes die op de huid geplaatst worden. Het appraatje geeft elektrische stimulaite van de betrokken zenuwen. Een TENS-behandeling kan de pijn verlichten. U kunt het zelf of met de hulp van een ander aansluiten. De behandeling wordt voorgeschreven door een pijnarts of fysiotherapeut

Ernstige, maar soms ook geringe aanwezigheid van lymfoedeem kan zenuwpijn doen toenemen. Deze lymfoedeem moet dan ook behandeld worden.

Uitgevoerd door een ervaren en deskundig acupuncturist kan acupunctuur verlichting van de pijn geven, maar er wordt aangeraden niet aan de geopereerde kant te prikken, vanwege de kans op infectie of lymfoedeem.

Tot slot kan fysiotherapie helpen om de beweeglijkheid van de schouder te vergroten, de spieren te onstpannen en een goede houding aan te leren. Fysiotherapie is niet effectief bij zenuwpijn die veroorzaakt wordt door chemotherapie.

Wat kunt u zelf doen

Omdat iedereen anders is en anders reageert op pijn, is het goed om zelf actief op zoek te gaan naar verlichting. Ga na wanneer de pijn toeneemt of juist afneemt, en probeer oplossingen tge vinden wat voor jou werkt. Bijvoorbeeld:

  • Warmte (warme baden, je warm kleden);
  • Op tijd rust nemen en je arm hoog leggen
  • Rust en beweging afwisselen (niet bewegen is niet goed);
  • Geen knellende kleding dragen;
  • Draag zachte stoffen;
  • Zware borstprotheses vervangen door lichtgewicht protheses.

 

Vanuit de cognitieve psychologie wordt daarnaast aangeraden actief om te gaan met je pijn. Hiermee wordt bedoeld dat je oog hebt voor de realiteit en de feiten die er liggen, hulp vraagt en je niet uit het veld laten slaan. Geadviseerd wordt om zo neutrall en objectief mogelijk naar je pijn te kijken en ervoor te waken de de pijn je door emoties en fantasie angst aanjaagt. Je kunt hiervoor een gespecialiseerd psycholoog consulteren.

Ga naar de arts

Zenuwpijn moet liefst in een vroeg stadium behandeld worden.  Heb je  pijn zoals beschreven, wacht dan niet of de pijn vanzelf overgaat, maar bespreek het met je huisarts of behandelend specialist en vraag zo nodig om doorverwezen te worden naar een pijnpoli.

Informatie

Je kunt meer lezen in onze folder Zenuwpijn, Post Mastectomie Pijn Syndroom en onze brochure Wat te doen bij zenuwpijn na mijn borstkankeroperatie, ook over lotgenotencontact.

 

Internetsites met informatie over (zenuw)pijn:

 

http://www.pijn.com/nl/ pijnkenniscentrum Academisch Ziekenhuis Maastricht

http://pijn.startpagina.nl/ uitgebreide site over zenuwpijnen, behandelingen en nieuwtjes

Laatst gewijzigd: 20-03-2013

Tags bij dit artikel

Reacties

Schrijf een reactie

Reageren

Let op: je reactie wordt inclusief de opgegeven naam onderaan deze pagina gepubliceerd.  BVN behoudt het recht om deze (op taalgebruik) aan te passen of te verwijderen.

Wil je een vraag stellen, gebruik dan het "Stel je vraag"-formulier. Je vindt dit formulier rechts bovenaan deze pagina.

 

Nieuwe reacties:

Typ het getal een in cijfers:

Submenu