Verandering en verschuiving in het veld

31 augustus 2009, categorie: Van de vereniging

Toen ik deze zomer met man en kinderen rond dobberde op de Friese meren (in een oud motorbootje want ik heb geen Laura Dekker kwaliteiten), had ik alle tijd en rust om na te denken over de BVN en het jaarplan 2010, dat we de komende maanden gaan schrijven.

Door allerlei gesprekken en veel leesvoer krijg ik een steeds beter beeld van onze kansen en mogelijkheden. Toen ik net bij de BVN was begonnen sprak Elly Hilgeman, onze voorzitter, al eens over een paradigmashift. Ik knikte dan instemmend, enigszins gegeneerd, omdat ik niet wist wat de term precies betekent. Ik heb het opgezocht in Wikipedia: ‘Een paradigmaverschuiving is een ontwikkeling die leidt tot een dramatisch ander beeld van hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Vaak ontstaat bij zo'n ontwikkeling een grote tegenstelling tussen de voor- en tegenstanders. Deze ontwikkeling wordt doorgaans afgedwongen doordat zich in de werkelijkheid met groeiende incidentie verschijnselen voordoen, die niet langer vanuit het oude paradigma kunnen worden verklaard, daarmee niet zelden zelfs in volledige tegenspraak lijken te zijn.'

Op mijn bootje werd mij duidelijk met welke paradigmashift wij als BVN te maken hebben. En niet alleen de BVN, hetzelfde geldt waarschijnlijk voor alle patiëntenorganisaties. Patiëntenorganisaties ontstaan doordat patiënten in het land initiatieven voor  lotgenoten en zichzelf ontplooien, die in aantal en omvang toenemen waardoor er behoefte ontstaat aan een centraal bureau. Het bureau ondersteunt de patiënten (leden) zodat hun initiatieven doorontwikkelen en op grotere schaal ingezet kunnen worden ten behoeve van anderen. Dát is de traditionele formule van een patiëntenorganisatie. Nu treden er de laatste jaren allemaal verschijnselen op (zie de definitie!) die laten zien dat deze formule niet meer optimaal aansluit bij hoe de werkelijkheid anno 2009 in elkaar steekt. Werkgroepen en afdelingen lopen leeg en zijn moeilijk aan te vullen met nieuwe actieve leden, waardoor de ondersteuning door het bureau een kartrekkend karakter krijgt in plaats van een ondersteunend karakter. Dat leidt tot verschuiving van rollen en verantwoordelijkheden en roept dus allerlei vragen op. Je ziet dit fenomeen overigens in al het vrijwilligerswerk; de maatschappelijke betrokkenheid van mensen is niet afgenomen maar de vertaling daarvan naar vrijwilligerswerk is veranderd. Men is vooral op zoek naar in tijd en omvang afgebakende klussen; meewerken op projectbasis.

Ook de omgeving is veranderd. Door bijvoorbeeld de marktwerking in de zorg wordt door externe partijen (zorgverleners, beleidsmakers, verzekeraars, farmaceuten) een groeiend beroep op patiëntenorganisaties gedaan om onze ervaringsdeskundigheid in te zetten. Dat biedt BVN veel kansen op het gebied van belangenbehartiging. We zijn alleen nog niet optimaal toegerust voor deze ontwikkeling.

Ik denk dat zowel leden (vooral de actieve leden ofwel de vrijwilligers) als bureaumedewerkers last hebben van deze situatie. Tijd om ons aan te passen aan de shift! Het is belangrijk te beseffen dat de shift zelf, geen keuze is van de BVN, het is een beweging in de samenleving. Hoe de BVN hier op reageert is uiteraard wel onze keuze.

Onze verwachting is dat het accent verschuift naar wat de leden te bieden hebben aan het landelijke bureau (ervaringsdeskundigheid), in plaats van wat zij vragen (ondersteuning). De rol van het bureau wordt dan het bundelen en inzetten van deze zeer waardevolle schat aan kennis en ervaringsdeskundigheid. Zowel ten behoeve van lotgenoten als richting externe partijen. Hoe dat in zijn werk zal gaan? Daar gaan we de komende maanden met elkaar over nadenken. Na de lustrumviering organiseren we inspiratierondes over 3 thema's waar alle leden voor uitgenodigd worden, zodat we alle ideeën mee kunnen nemen in het jaarplan 2010.

Maar nu eerst op naar 3 oktober! De lustrumcommissie werkt samen met het communicatiebureau HDtt keihard om de lustrumviering een stijlvol en passend voorschot te laten zijn op alles dat de komende jaren komen gaat. Ik kan bijna niet wachten tot het zover is.

Sandra Kloezen