Bijwerkingen: algemeen

Helaas tast chemotherapie ook sneldelende gezonde weefsels zoals hoofdhaar, darmslijmvlies en beenmerg aan. Dat brengt ongewenste bijwerkingen met zich mee. Omdat gezonde weefsels zich echter kunnen herstellen van de beschadiging door chemotherapie, zijn deze bijwerkingen meestal tijdelijk.

Wees alert op bijwerkingen

Waarschuw uw arts direct in geval van:

  • koorts (temperatuur hoger dan 38,5°C) met of zonder koude rillingen
  • spontane blauwe plekken, zonder dat u bent gevallen of je hebt gestoten
  • aanhoudend bloeden van een wondje (langer dan een half uur), bijvoorbeeld een aanhoudende neusbloeding
  • klachten bij het bewegen van armen en/of benen

 

Waarschuw uw arts als deze verschijnselen langer dan 24 uur aanhouden:

  • ernstig en aanhoudend braken nadat u de medicijnen toegediend hebt gekregen
  • diarree of langer dan vier dagen achtereen geen ontlasting
  • hevige menstruatie
  • bloed in ontlasting of urine
  • verschijnselen van bloedarmoede, zoals vermoeidheid, hartkloppingen en duizeligheid
  • kortademigheid
  • plotselinge huiduitslag
  • pijnlijke plekjes in de mond en moeite met slikken, waardoor eten of drinken onmogelijk wordt
  • een pijnlijk, branderig gevoel bij het plassen
  • tintelingen of een verdoofd gevoel in vingertoppen of tenen

Minder witte bloedlichaampjes

Tijdens de chemotherapie daalt de aanmaak van witte bloedcellen zo sterk dat het lichaam nauwelijks nog opgewassen is tegen infecties. Zeven tot tien dagen na de chemo is het aantal witte bloedlichaampjes op een dieptepunt. Daarna loopt het aantal weer op tot het oude niveau. Dit duurt ongeveer drie weken, waarna het lichaam weer een nieuwe kuur kan verdragen. Blijkt uit onderzoek dat de bloedwaarden toch nog te laag zijn, dan wordt de dosis verlaagd of de behandeling uitgesteld.

Minder rode bloedcellen

Ook het aantal rode bloedcellen neemt tijdens een chemotherapiekuur flink af. Dit leidt tot bloedarmoede, vermoeidheid en duizeligheid. Ook kan er sprake zijn van  concentratiestoornissen.

Minder bloedplaatjes

Ook de bloedplaatjes worden door de chemotherapie in hun aanmaak geremd. De daling van bloedplaatjes kan leiden tot een minder goede bloedstolling, waardoor spontaan blauwe plekken of bloedneuzen optreden. Gebeurt dit, neem dan contact op met uw arts.

Misselijkheid en overgeven

De cytostatica tasten ook de gezonde cellen van maag en darmen aan. Hierdoor kunt u misselijk kunt worden. U krijgt altijd medicijnen mee om misselijkheid zoveel mogelijk te voorkomen. Bent u toch misselijk, dan is het goed om steeds voldoende te drinken en meerdere keren kleine beetjes te eten.

Haaruitval

Haaruitval treedt een paar weken na de eerste kuur op. Soms wordt het haar alleen dun. Ook wenkbrauwen en ander lichaamshaar vallen uit. Ongeveer een maand na het afsluiten van de kuur begint het haar  weer te groeien. Er is wel een methode om haaruitval te voorkomen of te verminderen: hoofdhuidkoeling via de coldcap-methode.

 

Hierbij wordt een halfuur voor de chemo een kap op het hoofd gezet die met slangen aan een koelapparaat is verbonden. Met het koelen van de hoofdhuid vernauwen de bloedvaten, neemt de doorbloeding af en heeft de chemo minder toegang tot de haarwortels.

 

Ook na de kuur moet de coldcap nog enkele uren blijven zitten. De resultaten van hoofdhuidkoeling variëren en zijn afhankelijk van de soort cytostatica. Vaak treedt toch haaruitval op. Hoofdhuidkoeling wordt overigens niet in ieder ziekenhuis aangeboden.

 

Let op: Bij sommige vrouwen die Taxotere krijgen, groeit het haar na de TAC-kuur niet of nauwelijks aan. Bespreek dit risico met je oncoloog en vraag of Taxol een goed alternatief is.  Lees hier meer rondom dit onderwerp.

Koorts

Sommige chemokuren kunnen binnen enkele uren koorts veroorzaken. Is de koortsaanval hevig, overleg dan met uw arts. Ontstaat de koorts langer dan een dag na de chemokuur, dan heeft die een andere oorzaak. Neem altijd contact op met de arts.

Vermoeidheid

Een veelvoorkomende klacht is moeheid tijdens (neo)adjuvante chemotherapie. Naarmate meer kuren zijn gegeven, verergert deze klacht.Omdat u minder energie heeft dan voorheen, is het belangrijk dat u zelf bepaalt wat u wel en niet doet of wilt doen op een dag. Blijft vooral actief, want sociale contacten zijn belangrijk. De vermoeidheid  kan ook na de kuur aanhouden. Hoe lang deze aanhoudt, verschilt per persoon

Concentratiestoornissen (chemobrein)

De cytostatica beïnvloeden het zenuwstelsel. Daardoor kunnen concentratiestoornissen en stemmingswisselingen voorkomen. Binnen circa vijf jaar is dit doorgaans weer normaal. Er zijn wel gevallen bekend van patiënten die juist verder achteruit gingen. Lees hier meer over dit onderwerp in het artikel over het chemobrein.

Beschadiging van zenuwuiteinden

Sommige cytostatica kunnen beschadigingen aan de zenuwuiteinden veroorzaken. Dit kan een tintelend of verdoofd gevoel in de vingertoppen en tenen geven. Ook kunnen sommige cytostatica het zogenoemde handvoetsyndroom veroorzaken: een brandend gevoel in de handpalmen en voetzolen. Dit kan gepaard gaan met een pijnlijke, rode verkleuring van de huid, die strak aanvoelt vanwege vochtophoping. Soms treedt ook blaarvorming op, De arts zal de dosering in dit geval aanpassen of de kuur tijdelijk stopzetten

Diarree of verstopping

Zowel bij diarree als verstopping is het belangrijk veel te drinken (twee liter per dag). Bij verstopping is het belangrijk om genoeg vezelrijk voedsel te nemen, zoals granen en citrusvruchten.

Droge huid

De huid is tijdens de kuur gevoeliger. De huid zal droger aanvoelen en sneller verbranden in de zon. Het is goed hier rekening mee te houden. Gebruik goede zonnecrèmes en smeer de huid regelmatig in met een (ongeparfumeerde) bodylotion. De huid kan op sommige plekken ook verkleuren.

Nagelproblemen

Nagels kunnen verkleuren en brozer worden. Soms laten ze aan het einde van de kuren los. Dat gebeurt vooral wanneer taxanen het hoofdbestanddeel van een kuur zijn. Het dragen van handschoenen kan de nagels enigszins beschermen. Ook wordt wel aangeraden pleisters om de nagels te plakken.

Hart, longen en nieren

Het hart, de longen en de nieren kunnen in deze periode minder goed functioneren, maar dit komt zelden voor. Hart- en longzwakte kunnen leiden tot kortademigheid. Bij nierzwakte is het belangrijk voldoende te drinken. Er wordt dan regelmatig gekeken of u nog wel voldoende plast. Ook wordt er bloedonderzoek gedaan.

Overgevoeligheidsreacties

Soms kan rode en jeukende huiduitslag optreden, al of niet met galbulten. De bloeddruk kan dalen en u kunt benauwd worden. Daarom wordt standaard corticosteroïden gegeven om deze reacties tegen te gaan.

Mondslijmvlies

Er is kans op irritatie en beschadiging van het mondslijmvlies. Ook kan tandbederf ontstaan. Een goede mondhygiëne en regelmatig tandartsbezoek zijn daarom belangrijk.

Overgangsverschijnselen

De medicijnen veroorzaken hormoonschommelingen, wat gevolgen voor de cyclus heeft. De menstruatie kan heftiger worden, maar vaak verdwijnt deze.  Er kunnen dan overgangsverschijnselen optreden, die na  de behandeling verdwijnt weer verdwijnen. Deze bijwerkingen zijn ook afhankelijk van uw leeftijd en welke chemotherapie u krijgt.

 

In sommige gevallen kan een chemokuur onvruchtbaarheid veroorzaken. Aan behandelingen en vruchtbaarheid is een apart hoofdstuk gewijd.

Zie ook de folder van het NKI/AVL, http://www.nki.nl/Ziekenhuis/Service/...

 

Opvliegers

Meer informatie over opvliegers als bijwerking vind je op deze pagina.

Laatst gewijzigd: 26-11-2013

Tags bij dit artikel

Reacties

Schrijf een reactie

Er zijn nog geen reacties op deze pagina.

Reageren

Let op: je reactie wordt inclusief de opgegeven naam onderaan deze pagina gepubliceerd.  BVN behoudt het recht om deze (op taalgebruik) aan te passen of te verwijderen.

Wil je een vraag stellen, gebruik dan het "Stel je vraag"-formulier. Je vindt dit formulier rechts bovenaan deze pagina.

 

Nieuwe reacties:

Typ het getal zeventien in cijfers:

Submenu