Bijwerkingen: algemeen

Helaas tast chemotherapie ook sneldelende gezonde weefsels zoalsdarmslijmvlies en beenmerg en ook hoofdhaar aan. Dat brengt ongewenste bijwerkingen met zich mee. Omdat gezonde weefsels zich echter kunnen herstellen van de beschadiging door chemotherapie, zijn deze bijwerkingen meestal tijdelijk. Alle onderstaande bijwerkingen kunnen maar hoeven niet op te treden; dit kan sterk verschillen per persoon en per kuur. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, andere weinig.

 

Wees alert op bijwerkingen

Waarschuw je arts direct in geval van:

•    koorts (temperatuur hoger dan 38,5°C) met of zonder koude rillingen

•    spontane blauwe plekken, zonder dat je bent gevallen of je hebt gestoten

•    aanhoudend bloeden van een wondje (langer dan een half uur), bijvoorbeeld een aanhoudende neusbloeding

•    klachten bij het bewegen van armen en/of benen

 

Waarschuw je arts als deze verschijnselen langer dan 24 uur aanhouden:

•    ernstig en aanhoudend braken nadat je de medicijnen toegediend hebt gekregen

•    diarree of langer dan vier dagen achtereen geen ontlasting

•    hevige menstruatie

•    bloed in ontlasting of urine

•    verschijnselen van bloedarmoede, zoals vermoeidheid, hartkloppingen en duizeligheid

•    kortademigheid

•    plotselinge huiduitslag

•    pijnlijke plekjes in de mond en moeite met slikken, waardoor eten of drinken onmogelijk wordt

•    een pijnlijk, branderig gevoel bij het plassen

•    tintelingen of een verdoofd gevoel in vingertoppen of tenen

 

 

Bijwerkingen op een rij

 

Minder witte bloedlichaampjes

Tijdens de chemotherapie daalt de aanmaak van witte bloedcellen zo sterk dat het lichaam nauwelijks nog opgewassen is tegen infecties. Witte bloedcellen spelen een belangrijke rol in het immuunsysteem. Zeven tot tien dagen na de chemo is het aantal witte bloedlichaampjes op een dieptepunt. Daarna loopt het aantal weer op tot het oude niveau. Dit duurt ongeveer drie weken, waarna het lichaam weer een nieuwe kuur kan verdragen. Blijkt uit onderzoek dat de bloedwaarden toch nog te laag zijn, dan wordt de dosis verlaagd of de behandeling uitgesteld.

 

Minder rode bloedcellen (anemie)

Ook het aantal rode bloedcellen, verantwoordelijk voor het transport van zuurstof door je lichaam, neemt tijdens chemotherapie flink af. Dit leidt tot bloedarmoede (anemie) en als gevolg daarvan vermoeidheid en duizeligheid. Ook kan er sprake zijn van concentratiestoornissen.

 

Minder bloedplaatjes

Ook de bloedplaatjes worden door de chemotherapie in hun aanmaak geremd. De daling van bloedplaatjes kan leiden tot een minder goede bloedstolling, waardoor spontaan blauwe plekken of bloedneuzen optreden. Gebeurt dit, neem dan contact op met je arts.

 

Misselijkheid en overgeven

De cytostatica tasten ook de gezonde cellen van maag en darmen aan. Hierdoor kun je misselijk worden. Dit is één van de meest voorkomende bijwerkingen. Je krijgt altijd medicijnen mee om misselijkheid zoveel mogelijk te voorkomen. Ben je toch misselijk, dan is het goed om steeds voldoende te drinken en meerdere keren kleine beetjes te eten.

 

Haaruitval

Haaruitval treedt een paar weken na de eerste kuur op. Soms wordt het haar alleen dun. Ook wenkbrauwen en ander lichaamshaar vallen uit. Ongeveer een maand na het afsluiten van de kuur begint het haar weer te groeien. Er is wel een methode om haaruitval te voorkomen of te verminderen: hoofdhuidkoeling. Met het koelen van de hoofdhuid vernauwen de bloedvaten, neemt de doorbloeding af en heeft de chemo minder toegang tot de haarwortels. Voor meer informatie over haaruitval, klik hier.

 

Koorts

Sommige chemokuren kunnen binnen enkele uren koorts veroorzaken. Is de koortsaanval hevig, overleg dan met je arts. Ontstaat de koorts langer dan een dag na de chemokuur, dan heeft die een andere oorzaak. Neem altijd contact op met de arts.

 

Vermoeidheid

Een veelvoorkomende klacht is moeheid tijdens (neo-)adjuvante chemotherapie. Naarmate meer kuren zijn gegeven, verergert deze klacht. Omdat je minder energie hebt dan voorheen, is het belangrijk dat je zelf bepaalt wat je wel en niet doet of wilt doen op een dag. Blijf vooral actief, want sociale contacten zijn belangrijk. De vermoeidheid  kan ook na de kuur aanhouden. Hoe lang deze aanhoudt, verschilt per persoon.

 

Concentratiestoornissen (chemobrein)

De cytostatica beïnvloeden ook het zenuwstelsel. Daardoor kunnen geheugen- en concentratiestoornissen en stemmingswisselingen voorkomen. Ongeveer dertig procent van de patiënten ondervindt in enige vorm cognitieve problemen na chemotherapie. Dit wordt ook wel chemobrein genoemd. Vaak gaat het om subtiele veranderingen en verdwijnen de klachten binnen enkele jaren, maar het komt ook voor dat klachten blijvend zijn. Lees meer over dit onderwerp in dit artikel van KWF Kankerbestrijding.

 

Zenuwprikkeling

Sommige cytostatica kunnen beschadigingen aan de zenuwuiteinden veroorzaken. Dit kan een tintelend of verdoofd gevoel in de vingertoppen en tenen geven. Ook kunnen sommige cytostatica het zogenoemde handvoetsyndroom veroorzaken: een brandend gevoel in de handpalmen en voetzolen. Dit kan gepaard gaan met een pijnlijke, rode verkleuring van de huid, die strak aanvoelt vanwege vochtophoping. Soms treedt ook blaarvorming op. De arts zal de dosering in dit geval aanpassen of de kuur tijdelijk stopzetten.

 

Diarree of verstopping

Zowel bij diarree als verstopping is het belangrijk veel te drinken (twee liter per dag). Bij verstopping is het belangrijk om genoeg vezelrijk voedsel te nemen, zoals granen en citrusvruchten.

 

Droge huid

De huid is tijdens de kuur gevoeliger. De huid zal droger aanvoelen en sneller verbranden in de zon. Het is goed hier rekening mee te houden. Gebruik goede zonnecrèmes en smeer de huid regelmatig in met een (ongeparfumeerde) bodylotion. De huid kan op sommige plekken ook verkleuren.

 

Nagelproblemen

Nagels kunnen verkleuren en brozer worden. Soms laten ze aan het eind van de kuren los. Dat gebeurt vooral wanneer taxanen het hoofdbestanddeel van een kuur zijn. Het dragen van handschoenen kan de nagels enigszins beschermen. Ook wordt wel aangeraden pleisters om de nagels te plakken.

 

Orgaanzwakte

Het hart, de longen en de nieren kunnen in deze periode minder goed functioneren, maar dit komt zelden voor. Hart- en longzwakte kunnen leiden tot kortademigheid. Bij nierzwakte is het belangrijk voldoende te drinken. Er wordt dan regelmatig gekeken of je nog wel voldoende plast. Ook wordt er bloedonderzoek gedaan.

 

Overgevoeligheidsreacties

Soms kan rode en jeukende huiduitslag optreden, al of niet met galbulten. De bloeddruk kan dalen en je kunt benauwd worden. Daarom wordt standaard corticosteroïden gegeven om deze reacties tegen te gaan.

 

Mondslijmvlies

Er is kans op irritatie en beschadiging van het mondslijmvlies. Ook kan tandbederf ontstaan. Een goede mondhygiëne (gebruik een zachte borstel) en regelmatig tandartsbezoek zijn daarom belangrijk.

 

Overgangsverschijnselen

De medicijnen veroorzaken hormoonschommelingen, wat gevolgen voor de cyclus heeft. De menstruatie kan heftiger worden, maar vaak verdwijnt deze. Er kunnen dan overgangsverschijnselen optreden, die na de behandeling meestal weer verdwijnen. Deze bijwerkingen zijn ook afhankelijk van je leeftijd en van welke chemotherapie je krijgt.

 

Onvruchtbaarheid

In sommige gevallen kan een chemokuur onvruchtbaarheid veroorzaken. Meer informatie over behandelingen en vruchtbaarheid vind je in een apart hoofdstuk.

 

Opvliegers

Meer informatie over opvliegers als bijwerking vind je op deze pagina.

Laatst gewijzigd: 29-10-2014

Tags bij dit artikel

Reacties

Schrijf een reactie

Er zijn nog geen reacties op deze pagina.

Reageren

Let op: je reactie wordt inclusief de opgegeven naam onderaan deze pagina gepubliceerd. BVN behoudt het recht om deze (op taalgebruik) aan te passen of te verwijderen.

 

Wil je een vraag direct aan een van onze ervaringsdeskundigen stellen, gebruik dan het 'Stel je vraag'-formulier

 

Nieuwe reacties:

Typ het getal twintig in cijfers:

Submenu