Wat is hormoontherapie?

Er zijn twee soorten vrouwelijke hormonen, oestrogenen en progesteron. Hormoongevoelige tumorcellen groeien onder invloed van die hormonen. De tumorcellen bevatten dan een receptor voor oestrogeen- en/of progesteron (ER+ en PR+). Zo'n receptor herkent het hormoon. Hij fungeert als een soort ‘sleutelgat', waar het hormoon precies in past. Het hormoon zet zich vast op die receptor en geeft vervolgens de tumorcel de opdracht om zich te delen. Zo groeit de tumor.

Wanneer hormoontherapie?

Hormoontherapie wordt gegeven als Een ondersteunende behandeling.
Klik voor meer uitleg.adjuvante therapie.  De behandeling kan gegeven worden na operatie en/of bestraling en/of chemotherapie, en is bedoeld om mogelijk aanwezige, maar nog niet zichtbare kankercellen te doden.

Of een vrouw baat heeft bij een hormoonbehandeling hangt dus af van twee dingen:

• bestaat er risico op uitzaaiingen. Dat risico wordt beïnvloed door de aanwezigheid van uitzaaiingen in de okselklieren en de grootte en eigenschappen van de tumor;
• is de tumor hormoongevoelig, dus: heeft hij oestrogeen- en/of progesteronreceptoren?

Ook bij uitzaaiingen

Hormoonbehandeling kan ook worden gegeven als er uitzaaiingen zijn. De volgende factoren zijn dan bepalend:

• was de oorspronkelijke borstkanker hormoongevoelig?
• plaats van de uitzaaiingen
• snelheid van groei
• tijd tussen de eerste behandeling en de terugkeer van de kanker
• leeftijd en conditie

Bepalen van hormoongevoeligheid

Het bij de operatie weggehaalde borstweefsel of een stukje weefsel uit een uitzaaiing wordt nagekeken op de aanwezigheid van hormoonreceptoren. De aanwezigheid van hormoonreceptoren

wordt getest met Immuno Histo Chemie (IHC). Antilichamen tegen de ER- of PR- receptor worden gekoppeld aan een kleurstofje en kleuren bruin onder een lichtmicroscoop als er een overmaat aan receptoren is. De uitslag van deze bepaling wordt uitgedrukt in het percentage van aangetroffen hormoonreceptoren, dus lopend van 0 tot 100%, of er wordt alleen "positief" of "negatief" vermeld. Positief betekent dan iedere uitslag hoger dan 10%.

Resultaten hormoontherapie

Of en in hoeverre hormoontherapie een positief effect heeft en levensverlenging geeft, verschilt per patiënt. Verder heeft therapie met hormonen de tijd nodig om in te werken. Pas na een bepaalde tijd (enkele weken tot 3 à 4 maanden) kan gezegd worden of de therapie aanslaat of niet. Daarom wordt bij snel groeiende uitzaaiingen vaak de voorkeur gegeven aan chemotherapie, omdat dit sneller effect heeft. De kans dat de tumor goed reageert op hormoonbehandeling is kleiner als de kanker heel kort na de eerste behandeling is teruggekomen.

Hormoonbehandeling in ontwikkeling

Bij iedere behandeling worden nut en noodzaak afgewogen tegen de bijwerkingen. Die zijn vaak ingrijpend. Dat geldt ook voor hormoontherapie.  En ook hormoontherapie is in ontwikkeling. Uit onderzoek ontstaan steeds nieuwe inzichten over wat de beste samenstelling is en wanneer welke hormoontherapie gegeven moet worden. Vraag dus aan uw arts wat voor u het beste is, volgens de nieuwste inzichten.

Hormoontherapie en andere behandelingen

Soms wordt vooraf nog chemotherapie gegeven. Bij vrouwen vóór de overgang wordt de hormoonbehandeling meestal voorafgegaan door chemotherapie. Voor vrouwen jonger dan 50 jaar met meer dan 4 aangedane lymfklieren is een hoge dosis chemotherapie een overweging, gevolgd door hormoontherapie. Dat kan in onderzoeksverband.

Twee keer hormoontherapie kan

Komt een tumor die hormoonreceptor-positief is  terug, dan kan voor de tweede keer hormoontherapie worden gegeven. In de meeste gevallen zal ook bij uitzaaiingen een hormonale behandeling gegeven kunnen worden. Vooral wanneer het zeker is dat de uitzaaiingen bestaan uit hormoongevoelige cellen.