Dichterbij dan je denkt.... Rozemarijn
Borstkanker is dichterbij dan je denkt... Jarenlang dacht Rozemarijn dat ze dicht bij borstkanker was. Als operatieassistente stond ze immers letterlijk aan de operatietafel. “Ik dacht dat ik wel zo ongeveer wist wat borstkanker betekende.”
Maar pas toen Rozemarijn begon met het fotograferen van vrouwen tijdens hun borstkankertraject, besefte ze hoeveel zo’n traject met een vrouw doet. “Iemand verandert, zichtbaar én onzichtbaar. Dat is een kant van borstkanker waar je aan de operatietafel nauwelijks mee bezig bent.
Wow, ben ík dat?
Als Rozemarijn de eerste foto’s heeft gemaakt en ze op haar camera laat zien, krijgt ze vaak te horen: ‘Wow, ben ik dat?’ “Zo’n verbaasde reactie hoor ik best vaak. Na gesprekken, onderzoeken, scans en behandelingen is dit voor veel vrouwen een moment waarop ze weer écht naar zichzelf kijken. Even niet als patiënt, maar als vrouw.”
'Iemand verandert door een borstkankertraject. Zichtbaar én onzichtbaar. Als operatieassistent was ik daar nauwelijks mee bezig. Ik ontdekte het pas toen ik begon met fotograferen.'
De grote invloed van een borstkankertraject
Een borstkankertraject bestaat uit verschillende onderdelen en fases. Een diagnose, een operatie en een behandeling zijn allemaal stukjes in dat traject. Elk stukje brengt weer andere gevoelens en emoties met zich mee. Rozemarijn vertelt: “Uit de gesprekken die ik met vrouwen voer, merk ik hoeveel invloed borstkanker op hun leven heeft. Hun lichaam verandert. Ook het vertrouwen in hun lichaam en in het leven kan ver te zoeken zijn. De toekomst, waar ze eerst misschien vanzelfsprekend van uitgingen, voelt ineens onzeker. Het medische traject kan op een gegeven moment klaar zijn, maar wat een vrouw heeft meegemaakt is daarna niet ineens voorbij.”
Voor de camera
Tijdens dat hele traject ontmoet Rozemarijn de vrouwen voor haar camera. Vóór een operatie of behandeling, tijdens het traject, erna of een combinatie ervan. “Ik fotografeer ze op verschillende momenten en we praten over wat ze meemaken en wat het met ze doet. Daardoor krijg ik steeds meer mee van alles wat er buiten de medische momenten om gebeurt.”
Rozemarijns inschatting was dat de fotoshoot vóór de operatie het moeilijkst zou zijn. “Je kent elkaar nog niet. Je staat voor een camera en flitsers. Dat alleen is voor veel vrouwen al spannend. En misschien sta je daar ook nog geheel of gedeeltelijk naakt, terwijl er zoveel onzekerheid is over wat er medisch gaat gebeuren en hoe je lichaam er straks uit zal zien. Maar intussen weet ik hóe spannend vrouwen de shoot na hun operatie vinden.”
'Ik weet nu hóe spannend vrouwen het vinden om ná hun operatie voor de camera te staan. Dat had ik vooraf niet bedacht.'
De fotoshoot van Nina
Rozemarijn: “Eén van de vrouwen die ik meerdere keren mocht fotograferen, was Nina. Twee jaar na haar borstreconstructie kwam ze terug voor een tweede fotoshoot. Ze vertelde dat ze nog steeds blij was met de foto's van de eerste shoot. Ook was ze tevreden met haar reconstructie. Tegelijk had ze veel moeite met de littekens op haar benen, waar weefsel was weggehaald voor de reconstructie van haar borst. Vooral wanneer die zichtbaar waren, bijvoorbeeld in het zwembad, voelde ze zich verminkt.
Tijdens de shoot zochten we samen naar de mogelijkheden. Op de foto’s mocht zichtbaar zijn dat ze geopereerd was, maar de littekens moesten niet alle aandacht opeisen. Ik wil een vrouw laten zien zoals ze op dat moment is. Met wat er veranderd is én met alles wat er nog is. Zo gingen we aan de slag.”
Zonder ruis laten zien wat er is
Nina bleef lang kijken toen Rozemarijn haar de foto’s liet zien. Voor Rozemarijn was dat niks nieuws, vertelt ze. “Dat moment zie ik vaker tijdens fotoshoots. Op het scherm stond Nina, vol in beeld. Geen ziekenhuisomgeving, geen onderzoek, geen wond die beoordeeld moet worden. Ik verander niets aan haar lichaam. Ik laat zien wat er is. Zonder alle ruis eromheen, met alle aandacht voor deze vrouw, Nina.”
Soms verandert er dan wel iets in de manier waarop een vrouw naar zichzelf kijkt, weet Rozemarijn. “Het raakt me wat borstkanker doet met hoe een vrouw naar zichzelf, haar lichaam en haar leven kijkt. Ik ben de vrouwen die ik fotografeer ontzettend dankbaar voor het vertrouwen dat ze mij geven. Dat ze mij zo dichtbij laten komen, letterlijk én figuurlijk.
Door zo dichtbij te mogen komen, zie ik de invloed van borstkanker op iemands leven. Het raakt niet alleen een borst of een lichaam.
Later stuurde Nina mij:
‘Ik kijk met liefde (en soms met wat weemoed) terug op hoe mijn mooie, intacte lijf ooit was. Maar de tweede shoot heeft mij gebracht dat ik milder en liefdevoller naar mijn huidige lijf kan kijken. Want dat is ook nog mooi. Anders, imperfect, maar krachtig en het vertelt een verhaal’.”
Rozemarijn werkt op dit moment aan een boek, waarvoor zij tien vrouwen gedurende hun hele borstkankertraject volgt. De foto's worden op verschillende momenten gemaakt en tijdens het fotograferen voert Rozemarijn gesprekken over wat de vrouwen meemaken en wat dat met hen doet.
