Genexpressietesten bij borstkanker worden nog steeds niet overal ingezet

Genexpressietesten MammaPrint en Oncotype DX kunnen bij een bepaalde groep vrouwen met vroege hormoongevoelige borstkanker helpen bij een belangrijke vraag: heeft chemotherapie voldoende toegevoegde waarde, of kan deze behandeling veilig achterwege blijven? De testen worden vergoed voor vrouwen die aan bepaalde voorwaarden voldoen. Toch worden ze nog steeds niet in alle ziekenhuizen standaard ingezet. Dat vindt Borstkankervereniging Nederland zorgelijk.  

In 2025 berichtte Borstkankervereniging Nederland al dat genexpressietesten in Nederlandse ziekenhuizen te weinig werden gebruikt. Uit onderzoek van Borstkankervereniging Nederland en Hogeschool Utrecht bleek dat naar schatting maar 30% van de vrouwen die voor een genexpressietest in aanmerking kwamen, daadwerkelijk werd getest. Ook waren er grote verschillen tussen ziekenhuizen.

Ruim een jaar later is het onderwerp nog altijd actueel. Ook het Zorginstituut volgt de toepassing van MammaPrint en Oncotype DX en stelt vast dat het gebruik aanzienlijk lager ligt dan eerder geschat en dat er verschillen bestaan tussen ziekenhuizen. Op de landelijke Implementatieagenda Zorg staat de invoering van de genexpressietesten, bijgewerkt op 29 juli 2026, nog steeds op ‘Nog te implementeren’.

Wat is een genexpressietest?

Bij borstkanker worden kenmerken van de tumor onderzocht om te bepalen welke behandeling het meest geschikt is. MammaPrint en Oncotype DX analyseren de activiteit van genen in het tumorweefsel. Daarmee kan het risico dat de ziekte terugkomt of uitzaait beter worden ingeschat. Geeft de test een laag risico aan, dan kan dat betekenen dat chemotherapie veilig achterwege kan blijven. Dat is belangrijk, want chemotherapie kan zowel tijdens als na de behandeling vervelende bijwerkingen veroorzaken.

Voor wie kan een genexpressietest zinvol zijn?

Een genexpressietest is voor vrouwen ouder dan 50 jaar met HR-positieve, HER2-negatieve vroege borstkanker, waarbij geen of maximaal drie okselklieren zijn aangedaan. Daarnaast gelden voorwaarden voor onder andere de grootte en graad van de tumor. Bespreek met je arts of je in aanmerking komt voor de test.

Waarom is het belangrijk dat de test wordt besproken?

Als je voor zo'n test in aanmerking komt, wil dat niet zeggen dat je automatisch getest moet worden of dat de uitslag automatisch bepaalt welke behandeling je krijgt. De uitkomst is informatie die patiënt en behandelaar kunnen gebruiken om samen te beslissen over chemotherapie. Ook andere kenmerken van de tumor, gezondheid, persoonlijke voorkeuren en de mogelijke voor- en nadelen van behandeling spelen daarbij een rol.

Wat Borstkankervereniging Nederland belangrijk vindt, is dat de mogelijkheid van zo'n test besproken wordt met vrouwen die ervoor in aanmerking komen. De keuze of een test wordt ingezet zou niet afhankelijk moeten zijn van het ziekenhuis waar iemand wordt behandeld.

Verschillen tussen ziekenhuizen moeten kleiner worden

In ons eerdere onderzoek zagen we flinke verschillen in gebruik van de test tussen ziekenhuizen, en ook momenteel lijken er nog verschillen te zijn. Dat onderstreept waarom verdere implementatie belangrijk blijft.

Heb je vroege hormoongevoelige, HER2-negatieve borstkanker en ben je ouder dan 50 jaar? En wordt chemotherapie met je besproken? Dan kun je aan je arts vragen:

• Kom ik in aanmerking voor een genexpressietest?
• Kan MammaPrint of Oncotype DX in mijn situatie aanvullende informatie geven?
• Hoe groot is naar verwachting de toegevoegde waarde van chemotherapie in mijn situatie?
• Wat zou de uitslag van een genexpressietest betekenen voor mijn behandelkeuze?

Niet iedereen zal in aanmerking komen. Maar als je wel binnen de doelgroep valt, vindt Borstkankervereniging Nederland het belangrijk dat je weet dat deze mogelijkheid bestaat en dat je die met je behandelteam kunt bespreken.

Ontwikkelingen gaan door

Onderzoek naar het steeds beter voorspellen van de toegevoegde waarde van chemotherapie gaat ondertussen verder. Zo werd in 2026 onderzoek gepubliceerd naar een nieuwe genexpressietest die mogelijk ook bij jongere vrouwen van 40 tot 50 jaar kan helpen bepalen of chemotherapie veilig achterwege kan blijven. Die test is nog niet beschikbaar voor reguliere toepassing in Nederland.

Het uiteindelijke doel blijft hetzelfde: de juiste behandeling voor de juiste persoon, en het voorkomen van onnodige behandelingen.

Gepubliceerd op 12 november 2026