Zorgen over toekomst bevolkingsonderzoek borstkanker
Op 1 juli verscheen de Kamerbrief over de stand van zaken van de bevolkingsonderzoeken naar kanker. Deze brief bevestigt wat Borstkankervereniging Nederland al langer signaleert: het bevolkingsonderzoek borstkanker staat steeds verder onder druk. Dat is een zorgelijke ontwikkeling.
Al sinds 2021 ontvangen veel vrouwen hun uitnodiging later dan de bedoeling is. Waar het streven is om vrouwen iedere twee jaar uit te nodigen, is de gemiddelde tijd tussen de uitnodigingen om deel te nemen met een half jaar opgelopen. Minister Hermans schrijft bovendien dat dit de komende jaren waarschijnlijk verder zal toenemen door aanhoudende personeelstekorten. Wij maken ons daar zorgen over.
Elke vertraging heeft gevolgen
Het kabinet erkent in de Kamerbrief dat een langer uitnodigingsinterval leidt tot minder gezondheidswinst. Er zullen meer zogenoemde intervalkankers ontstaan: tumoren die tussen twee screeningsrondes ontstaan. Ook verwacht het kabinet dat hierdoor uiteindelijk minder sterfgevallen door borstkanker worden voorkomen.
Volgens de analyse waarnaar de minister verwijst, kan dit op termijn zelfs leiden tot 13 tot 21 procent minder voorkomen borstkankersterfte in 2050 als de huidige ontwikkeling doorzet.
Voor Borstkankervereniging Nederland zijn dit geen abstracte cijfers. Achter deze percentages gaan vrouwen en hun naasten schuil. Een bevolkingsonderzoek dat minder goed functioneert, kan ertoe leiden dat borstkanker vaker later wordt ontdekt. Dat kan betekenen dat zwaardere behandelingen nodig zijn. Uiteindelijk kan het gevolg ook zijn dat meer vrouwen overlijden aan de gevolgen van borstkanker. Wij vinden het daarom onvoldoende om de huidige situatie als een nieuw gegeven te accepteren. Het behoud van een effectief bevolkingsonderzoek moet een prioriteit blijven.
Blijven investeren in oplossingen
De minister beschrijft verschillende maatregelen om de capaciteit te vergroten, zoals extra opleidingen, arbeidsmarktcampagnes en de toekomstige inzet van kunstmatige intelligentie. Borstkankervereniging Nederland ondersteunt iedere stap die kan bijdragen aan een toekomstbestendig bevolkingsonderzoek.
Tegelijkertijd laat de Kamerbrief zien dat deze maatregelen de problemen op korte termijn niet oplossen. Juist daarom is het noodzakelijk dat overheid, Bevolkingsonderzoek Nederland en alle betrokken partijen samen blijven zoeken naar aanvullende oplossingen. De gevolgen van verdere vertraging mogen niet worden onderschat.
Positief: aandacht voor gelijke toegang
Naast de zorgen ziet Borstkankervereniging Nederland ook een positieve ontwikkeling. De Kamerbrief laat zien dat er steeds meer aandacht is voor het bereiken van mensen die nu minder vaak deelnemen aan de bevolkingsonderzoeken. Denk aan communicatie in begrijpelijke taal, informatie in meerdere talen, wijkgerichte voorlichting en samenwerking met lokale organisaties.
Iedereen moet de mogelijkheid hebben om een goed geïnformeerde keuze te maken over deelname aan het bevolkingsonderzoek, ongeacht taal, opleidingsniveau of achtergrond. Wij vinden het daarom belangrijk dat deze aanpak een structureel vervolg krijgt.
Vroege opsporing van groot belang
Het bevolkingsonderzoek borstkanker heeft de afgelopen decennia aantoonbaar bijgedragen aan het vroeg ontdekken van borstkanker en het verminderen van sterfte. Juist daarom is het van groot belang dat de kwaliteit, toegankelijkheid en tijdigheid van het programma behouden blijven.
Borstkankervereniging Nederland blijft de ontwikkelingen nauwlettend volgen en wij blijven ons zich inzetten voor een bevolkingsonderzoek dat voor alle vrouwen toegankelijk is én op tijd plaatsvindt.
Bericht gepubliceerd op 2 juli 2026
